WAT IS CATARACT ?

De doorschijnende lens in het menselijk oog bevindt zich achter de pupil. De functie van deze lens is om het licht te concentreren op de retina zodat de beelden scherp te zien zijn. De optische zenuw brengt dan de beelden over naar de hersenen.
Men spreekt van cataract wanneer de lens opaak wordt en de beelden troebel worden.

Oorzaken
De meest voorkomende oorzaak van cataract is het verouderingsproces. De normale proteïne structuur van de lens verandert en de lens wordt troebel. De meeste cataract patiënten zijn boven de 60 jaar oud.
In 5% van al de gevallen zijn er andere oorzaken voor cataract.
- metabole aandoeningen zoals diabetes;
- oogziekten zoals glaucoom of oogontstekingen (iritis, enz.);
- frequent gebruik van verschillende soorten medicaties zoals cortisone;
- erfelijkheid;
- trauma zoals een slag op het oog of bestraling.

Symptomen
De manier waarop cataract het dagelijks leven kan beïnvloeden hangt af van patiënt tot patiënt net zoals de evolutiesnelheid van deze aandoening. Het ene oog kan meer aangetast zijn dan het andere.
In het begin is het nog mogelijk om het zicht van de patiënt te verbeteren met een brilcorrectie. In sommige gevallen kan het leesvermogen verbeteren terwijl het zicht in de verte vermindert. In andere gevallen ontwikkelt er zich dubbel zicht. De patiënten worden meestal gevoeliger aan het licht. ’s Nachts worden lichtpunten waziger en wordt rijden met de auto steeds gevaarlijker.
In een later stadium wordt het zicht van de patiënt steeds meer troebel en is het net of men zou kijken door een waterval ! - vandaar de naam “cataract”.

Diagnose
De diagnose wordt door de oogarts gesteld na een grondig oogonderzoek met onder andere een microscopisch onderzoek met een spleetlamp . Dit alles om met zekerheid uit te maken dat cataract wel de oorzaak is van het verminderde zicht en om andere oogziekten uit te sluiten.

Behandeling
Er bestaat geen plaatselijke of algemene behandeling die cataract kan voorkomen of behandelen. De enige mogelijke behandeling is een chirurgische ingreep waarbij men de troebele lens van de patiënt verwijdert en vervangt door een kunstlens of lensimplant.
(photo cat pre-op + postop)
Het is de patiënt die moet bepalen - samen met de oogarts - in welke mate zijn zicht de kwaliteit van zijn dagelijks leven en welzijn beïnvloedt (lezen, rijden, tv kijken) om over te gaan tot de operatie. Bij het nemen van zijn beslissing, dient de patiënt een balans te maken tussen de voordelen gebonden aan het herstellen van zijn zicht en het kleine risico op complicaties die kunnen optreden tijdens deze behandeling.
De cataract operatie is waarschijnlijk de meest uitgevoerde operatie bij de mensen. De slaagkansen liggen zeer hoog : bij 98 % van de patiënten stelt men een duidelijke verbetering vast van het zicht.
Patiënten van eender welke leeftijd kunnen geopereerd worden van cataract. De graad van ernst van cataract verschilt van patiënt tot patiënt.

Operatie is alleen dringend wanneer cataract een zwelling van de lens veroorzaakt wat kan leiden tot een verhoogde oogdruk, ernstige pijn en zelfs blindheid.

Preoperatief onderzoek
De sterkte van de kunstlens die moet ingebracht worden, wordt gemeten door middel van een oog-echografie (biometrie), die gekoppeld is aan een specifiek computerprogramma.
De huisarts van de patiënt zal moeten vaststellen of er contra-indicaties zijn bij het ondergaan van deze ingreep onder plaatselijke verdoving. Steeds zal een elektrocardiogram en een routine bloedonderzoek gedaan worden, indien deze nog niet gebeurd zijn de laatste 6 maanden.


Cataract Pre operatie     Cataract operatie (pre)

Verdoving
De meeste cataract operaties worden gedaan onder lokale verdoving, door middel van druppels.
Dr. Vryghem was - in 1996 - één van de eerste oogchirurgen om deze methode toe te passen en om deze ook systematisch te gebruiken. De druppels worden toegediend net voor de ingreep.
De patiënt beseft wel dat de chirurg bezig is maar voelt geen pijn. Patiënten die erg zenuwachtig zijn kunnen een kalmeermiddel nemen.
In enkele uitzonderlijke gevallen kan de verdoving gebeuren via inspuiting. Algemene verdoving wordt echt enkel gedaan bij grote uitzonderingen zoals bv. psychiatrische patiënten.

Daghospitaal of hospitalisatie
De meeste cataractoperaties gebeuren in het daghospitaal, waarbij de patiënt een half uur voor de ingreep aankomt en een half uur erna weer vertrekt. Eén of twee controles worden gepland in de week na de ingreep om zeker te zijn dat alles goed gaat en dat er geen infectie optreedt.
In speciale gevallen kan men hospitalisatie overwegen. De patiënt komt dan de middag voor de ingreep binnen en vertrekt 2 dagen later. Twee controleonderzoeken worden gedaan tijdens dit verblijf.

Organisatie van de ingreep
Het oog wordt ontsmet door antibiotische druppels die door de patiënt zelf worden toegediend gedurende 3 dagen voor de operatie.
De pupil van het te opereren oog moet gedilateerd worden 21/2 uur voor de ingreep door middel van druppels toegediend door de patiënt zelf.
De operatie gebeurt in een steriele ruimte. De huid rond het oog wordt ontsmet en er worden steriele doeken over gelegd.
De ingreep zelf duurt 10 tot 15 minuten. De patiënt dient tijdens de operatie het licht van de operatiemicroscoop te fixeren.
Een doorschijnend beschermkapje is niet onmiddellijk nodig na de ingreep maar moet ’s nachts wel aangedaan worden gedurende 1 week na de operatie.

Postoperatieve zorgen
Antibiotica en druppels tegen ontsteking moeten toegediend worden door de patiënt gedurende zes weken na de ingreep. De patiënt moet rechtstreeks contact met het oog vermijden, niets zwaar dragen en stofferige omgevingen vermijden.
In de meeste gevallen zal het vertezicht van de patiënt goed zijn zonder het dragen van een bril; voor het lezen zal een bril wel nodig zijn. In het begin zal de patiënt zich behelpen met een tijdelijke en goedkope leesbril. Een voorschrift voor definitieve glazen zal gemaakt worden na 6 weken.


Cataract Post operatie

Resultaat op lange termijn
Bij één derde van de patiënten kan het lenskapsel opaak worden maanden of jaren na de ingreep: dit wordt secundair cataract, nastaar of achterste kapsel opacificatie genoemd. De behandeling bestaat er in een opening te maken in het troebele lenskapsel (capsulotomie) door middel van een YAG-laser, waardoor het zicht reeds verbetert vanaf de volgende dag.