GLAUCOOM

A. WAT IS GLAUCOOM ?

Glaucoom ontstaat als gevolg van bepaalde oogaandoeningen die (in de meeste gevallen) een stijging van de oogdruk veroorzaken.  Het oogvocht wordt onvoldoende afgevoerd waardoor de oogdruk stijgt en de oogzenuw beschadigd wordt.  De schade aan de oogzenuw uit zich in het verschijnen van blinde vlekken in het gezichtsveld. Indien glaucoom niet wordt behandeld zal er een geleidelijk verlies van het gezichtsveld zijn dat mogelijk zelfs tot blindheid kan leiden.

 

                                

B. RISICOGROEPEN 

Hoewel iedereen glaucoom kan krijgen, zijn er bepaalde groepen die een groter risico lopen om de aandoening te ontwikkelen.

Het is ten sterkste aan te raden om jaarlijks of tweejaarlijks een volledig oogonderzoek met pupilverwijding te ondergaan indien u behoort tot één van onderstaande risicogroepen.

Regelmatig nazicht is uitermate belangrijk aangezien het vast stellen, diagnosticeren en behandelen van glaucoom in een vroeg stadium de enige manier is om de afname van het gezichtsveld en blindheid te voorkomen.

De volgende personen behoren tot een risicogroep:

- Personen ouder dan 45 jaar. Glaucoom is een aandoening die zich ook bij jongere patiënten kan ontwikkelen, doch neemt het risico toe naarmate men meer dan 45 jaar oud is.
-  Personen waarvan binnen de familie een antecedent(en) van glaucoom bestaat.
-  Personen die een uitermate hoge intra-oculaire oogdruk hebben.
-  Personen van Afrikaanse herkomst.
-  Personen die diabetes hebben, bijziend zijn of steroïden of cortisone hebben gebruikt.
-  Personen die een oogwonde/trauma hebben gehad

C. WELKE SOORTEN GLAUCOOM ZIJN ER ?

Er bestaan verschillende typen glaucoom. De twee hoofdtypen zijn chronisch- of open hoek glaucoom en acuut of gesloten hoek glaucoom.

1) Chronisch of open hoek glaucoom

 

Dit is de meest voorkomende vorm van glaucoom. De meeste patiënten vertonen geen enkel symptoom. Indien chronisch glaucoom niet vastgesteld en behandeld wordt, zal deze aandoening tot een geleidelijk verlies van het gezichtsveld leiden.

Deze vorm van glaucoom ontwikkelt zich langzaam en het kan soms jaren duren vooraleer een aantoonbaar gezichtsveldverlies wordt vastgesteld.

2) Acuut of gesloten hoek glaucoom

 

Deze vorm komt minder frequent voor en kenmerkt zich door een plotse, sterke toename van de oogdruk. Deze toename treedt op wanneer het afvoersysteem van het oog verstopt raakt.

Symptomen kunnen onder meer zijn: hoofdpijn, oogpijn, misselijkheid, het ’s nachts zien van lichtkringen rond lichtbronnen, een zeer wazig zicht.

De behandeling van acuut glaucoom vereist vaak een chirurgische ingreep om het afvoerkanaal te ontstoppen zodat het overtollige vocht kan worden afgevoerd.

3) Glaucoom bij normale oogdruk

Hier treedt beschadiging van de oogzenuw op hoewel de oogdruk niet verhoogd is. In dit geval is het waarschijnlijk zo dat de oogzenuw niet zozeer onder de verhoogde oogdruk lijdt, maar eerder onder een onvoldoende irrigatie van de omringende bloedvaten.

Er bestaan nog secundaire vormen van glaucoom die zich ontwikkelen als gevolg van een oogtrauma, een oogontsteking of de inname van bepaalde medicijnen (vb. steroïden).

D. HOE WORDT GLAUCOOM VAST GESTELD ? 

Om het zicht te beschermen tegen nefaste gevolgen van glaucoom is een vroegtijdige diagnosestelling cruciaal. Regelmatig een compleet oogonderzoek laten uitvoeren is zeer belangrijk.

Het conventionele onderzoek naar glaucoom bestaat uit 4 testen:

1) Tonometrie

De tonometer is een instrument dat dient om de oogdruk te meten. Als de applanatie tonometer wordt gebruikt, moet het oog op voorhand worden verdoofd d.m.v. druppels.

Dr. Vryghem gebruikt een tonometer die een zuchtje lucht op het hoornvlies projecteert. Er is dus geen rechtsreeks contact tussen het oog en de tonometer. Voorafgaandelijk verdoven m.b.v. druppels is bijgevolg overbodig.

2) Ophtalmoscopie

Ophtalmoscopie richt zich op het onderzoeken van de binnenkant van het oog. De oogarts onderzoekt de oogzenuw doorheen de pupil. De vorm en kleur van de oogzenuw laten toe na te gaan of er al dan niet en in welke mate typerende glaucoomletsels aanwezig zijn.

Dit onderzoek herhalen na pupilverwijding laat een nog completer onderzoek toe.

Indien de oogdruk niet normaal is of de oogzenuw er vreemd uitziet, zullen andere meer specifieke onderzoeken worden uitgevoerd.

 

3) Gezichtsveldonderzoek of perimetrie

Tijdens een computergestuurd gezichstveldonderzoek moet u een centraal punt op een scherm fixeren. Telkens u een lichtprikkel ziet, moet u op een knop duwen? Na afloop van het onderzoek wordt een afdruk van uw gezichtsveld gemaakt. Dit onderzoek brengt de volledige visuele functie in de kaart met inbegrip van het perifeer zicht.

Het is typerend voor patiënten die aan glaucoom lijden dat het perifeer zicht als eerste verloren gaat.

 

4) Gonioscopie

Een gonioscopie is een pijnloos onderzoek, waarbij een contactlens op het oog van de patiënt wordt geplaatst om na te gaan of de hoek gevormd door de iris en het hoornvlies open of gesloten is. Dit laat toe om te bepalen of er sprake is van gesloten- of open hoek glaucoom.

5) Optische Coherentie Tomografie (OCT)

Dit is een recente onderzoeksmethode die toestaat om een doorsnede van het netvlies te maken. De nauwkeurigheidsgraad is veel hoger dan bij een echografie. Dit onderzoek wordt in de eerste plaats gebruikt bij de studie van maculaire aandoeningen.

De gebruikte Optische Coherentie Tomografie – techniek vormt beelden aan de hand van verschillende lichtstralen. Het toestel kan de omtrek van de oogzenuw (optic cup) in kaart brengen, alsook de dikte van de zenuwvezellaag van het netvlies meten.

Uit recent onderzoek is gebleken dat de dikte van het hoornvlies een belangrijke factor is bij de correcte bepaling van de oogdruk. De dikte van het hoornvlies kan voor een vertekening van de reële oogdruk zorgen.

De reële oogdruk kan onderschat worden bij mensen met een dun hoornvlies en overschat worden bij mensen bij een dik hoornvlies.

E. HOE WORDT DE GLAUCOOM BEHANDELD ? 

De letsels aan de oogzenuw zijn onomkeerbaar. De behandeling heeft vooral als doel om verdere schade te voorkomen of vertragen.

Het doel van de behandeling is de oogdruk te doen dalen en een verergering van het gezichtsverlies te voorkomen.

De verschillende mogelijke behandelingswijzen zijn het gebruik van oogdruppels, een laserbehandeling of chirurgie.

1) Oogdruppels

De oogdruppels zorgen voor een daling van de oogdruk doordat de productie van oogvocht wordt verminderd of de afvoer hiervan gemakkelijker gaat verlopen.

Heel belangrijk is dat deze druppels zonder onderbreking dagelijks zo regelmatig mogelijk moeten worden toegediend. Het effect van de medicatie duurt slechts een paar uren waarna de oogdruk opnieuw kan toenemen en verdere schade kan veroorzaken aan de oogzenuw. Dit is de reden waarom het van het allergrootste belang is om een welbepaald aantal druppels met tussenin steeds een welbepaald interval te gaan toedienen.

Er bestaan verschillende soorten druppels en tabletten om glaucoom te behandelen.

 

2) Laser

Indien het gebruiken van medicatie onvoldoende effect heeft of neveneffecten veroorzaakt zal uw oogarts een laserbehandeling aanraden.

Afhankelijk van de soort glaucoom en van de algemene gezondheidstoestand van het oog wordt voor een bepaalde laserbehandeling geopteerd.

De meest voorkomende laserbehandelingen zijn;

Trabeculoplastie (YAG-laser)

Deze procedure wordt toegepast bij patiënten die lijden aan chronisch open hoek glaucoom. De behandeling is pijnloos en kan in een privé praktijk of in het daghospitaal worden toegepast.

De stralen van de laser worden gefocust net boven de drainage van het oog. De intense hitte van de laser zorgt ervoor dat bepaalde zones van de optische drainage gaan krimpen, waardoor de omliggende zones open gaan en de afvoer van het oogvocht wordt vergemakkelijkt.

Na deze procedure zullen sommige patiënten hun medicatie (of een deel hiervan) kunnen stopzetten. Dit is echter niet zo in alle gevallen. Uw arts kan hier het beste over oordelen.

Irridotomie (Argon-laser)

Deze behandeling wordt frequent toegepast bij patiënten die aan gesloten hoek glaucoom lijden; wanneer de hoek gevormd tussen de iris en het hoornvlies te klein is. Hierdoor gaat de iris de afvoer van vocht tegen houden waardoor de intra-oculaire oogdruk stijgt.

Tijdens een irridotomie wordt m.b.v. de laser een klein gaatje in de iris gemaakt zodat het vocht langs de achterkant van de iris kan doorvloeien naar het trabecullum. Het vocht kan vervolgens het oog verlaten waardoor de oogdruk weer zal afnemen.

3) Traditionele chirurgie

Indien zowel medicatie als laserbehandeling falen bij het verlagen van de oogdruk zal een operatie nodig zijn.

De meest voorkomende operatie is een trabeculectomie. De arts zal hier een klein fragment van de verstopte trabeculaire filter verwijderen. Dit om de afvoer vlotter te laten verlopen en de intra-oculiare oogdruk te doen dalen.

Patiënten mogen over het algemeen het ziekenhuis op dezelfde dag als de operatie verlaten en zullen op de voet gevolgd worden in een oogartsenpraktijk. Het is belangrijk om weten dat uw gezichtsscherpte gedurende meerdere weken na de operatie abnormaal kan zijn.